Bazylko Hamelusz AdwokaciBazylko Hamelusz Adwokaci

Zatarcie skazania – kiedy wpis o skazaniu usuwa się z rejestru?

Podstawowym celem instytucji zatarcia skazania, jest umożliwienie osobie, która odbyła już karę, powrót do społeczeństwa. Prawomocne skazanie wywołuje skutki zarówno w zakresie prawa karnego (ustalenie recydywy, podjęcie postępowania warunkowo umorzonego, zarządzenie wykonania kary warunkowo zawieszonej, odwołanie warunkowego zwolnienia), jak i w sytuacji społeczno-zawodowej skazanego. Skutki te jednak nie mogą się ciągnąć za skazanym w nieskończoność. Z chwilą zatarcia skazania uważa się je za niebyłe, a wpis o skazaniu usuwa się z rejestru skazanych. Aprobowane jest stanowisko doktryny, że: Uznanie skazania za niebyłe oznacza przyjęcie swoistej fikcji niekaralności skazanego; ustają nie tylko prawne konsekwencje skazania, ale wręcz odrzuca się samą świadomość faktu, że do niego doszło. (Grzegorz Bogdan, Komentarz do art.106 Kodeksu karnego, LEX).
Osoba skazana prawomocnym wyrokiem sądu karnego, często zadaje sobie pytanie: Gdzie ten fakt będzie odnotowany? W tym miejscu należy odpowiedzieć, że prawomocne orzeczenia sądów karnych (zarówno wyroki jak i orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania) podlegają rejestracji w Krajowym Rejestrze Karnym, którego prowadzenie normuje ustawa z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 292 z późn. zm.). Natomiast odrębnej rejestracji podlega środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów (zob. rozp. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 sierpnia 2001 r. w sprawie centralnej ewidencji kierowców, Dz. U. Nr 92, poz. 1028 z późn. zm.).

Kodeks karny w artykułach 107 i in. reguluje kwestie momentu zatarcia skazania poszczególnych kar i środków karnych. Zgodnie z przepisami, skazanie może ulec zatarciu z mocy samego prawa lub na wniosek skazanego.

Z mocy prawa zatarcie skazania następuje:
1. z upływem 6 miesięcy od pomyślnego zakończenia okresu próby przy warunkowym zawieszeniu orzeczonej kary (art. 76 § 1);
2. w sytuacji gdy w wyniku zmiany ustawodawstwa czyn objęty wyrokiem nie jest zabroniony pod groźbą kary (art. 4 § 4);
3. po upływie przewidzianego przez ustawę okresu od wykonania lub darowania kary albo od przedawnienia jej wykonania (art. 107 § 1 oraz 3-6).

Odnośnie okresów, o których mowa powyżej, ustawodawca wskazuje, że:
1. w przypadku terminowej kary pozbawienia wolności (od 1 miesiąca do 15 lat) oraz kary 25 lat pozbawienia wolności, zatarcie z mocy prawa następuje z upływem 10 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia (art. 101 i nast.) kary.
Sąd może zarządzić zatarcie skazania po upływie 5 lat, na wniosek skazanego, jeżeli przestrzegał on porządku prawnego, a wymierzona kara pozbawienia wolności nie przekraczała 3 lat.
2. jeżeli chodzi o karę dożywotniego pozbawienia wolności, jej zatarcie następuje z upływem 10 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia wykonania kary. (brak możliwości złożenia wniosku).
3. w sytuacji, gdy dana osoba została skazane na karę grzywny lub ograniczenia wolności, z mocy prawa kara zostaje zatarta z upływem 5 lat.

Natomiast na wniosek podmiotu skazanego na grzywnę lub ograniczenie wolności, kara ta może być zatarta z upływem 3 lat od wykonania, darowania albo przedawnienia (art. 101 i nast.) kary.
W razie odstąpienia od wymierzenia kary, zatarcie skazania następuje z mocy prawa z upływem roku od wydania prawomocnego orzeczenia.

Jeżeli orzeczono środek karny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem, darowaniem albo przedawnieniem jego wykonania (nie dotyczy to jednak środka karnego w postaci obowiązku naprawienia szkody).

Należy jednak mieć na względzie, że zatarcie skazania nie oznacza anulowania treści wyroku, tj. wyeliminowania go z mocą wsteczną z porządku prawnego jako niewydanego, i nie niweluje też całkowicie wszystkich skutków skazania, bowiem skazany nie odzyskuje wszystkich utraconych praw, urzędów, orderów itp. [postanowienie SN z dnia 4 stycznia 2011 r., SDI 32/10, OSNKW 2011, nr 2, poz. 12].

Napisane pod kierunkiem:
Arkadiusz Bazylko

Arkadiusz Bazylko

adwokat
Koncentruje się na problematyce
prawa zobowiązań ze szczególnym uwzględnieniem kontraktów IT oraz na prawie zamówień publicznych.
Więcej »